fbpx
Internetowa poradnia językowa Polszczyzna.pl. 10+ redaktorów, 20 000+ haseł, 1 000 000+ czytelników każdego miesiąca.
Polszczyzna Logo
sprawdź...

Heretyk, czyli kto? Znaczenie, synonimy i odmiana wyrazu

Być może pamiętacie z lekcji historii, że heretyk to słowo powiązane z religią. Czy możemy użyć jednak tego słowa w jakimś innym kontekście? Czas na lekcję języka polskiego! W niniejszym artykule wyjaśniamy, kim jest heretyk i co reprezentuje. Sprawdźcie, jeśli jeszcze nie wiecie.

Heretyk inaczej czyli kto to jest przykłady słownik językowy Polszczyzna.pl

Heretyk w ujęciu historycznym

Rozłam kościoła katolickiego w średniowieczu spowodował liczne konflikty na tle religijnym. Wówczas heretykami nazywano osoby, które szerzyły nauki niezgodne z nauką kościoła i sprzeczne z dogmatami wiary chrześcijańskiej. Heretykiem nazwano Lutra, a potem Kalwina czy Husa.

W średniowieczu heretyków karano karą śmierci, na przykład palono na stosie tych, którzy według ówczesnego kościoła szerzyli herezje. Do dziś określenie szerzyć herezje oznacza mówienie czegoś sprzecznego z dotychczasowymi poglądami lub z obecnym stanem wiedzy, najczęściej w kwestii religijności, ale nie tylko.

Heretyk – kto to jest? Co to znaczy? Definicja, czyli znaczenie słowa

Wyraz heretyk może występować w dwóch znaczeniach:

1Zgodnie z powyższymi informacjami heretyk to osoba głosząca poglądy sprzeczne z dogmatami religijnymi bądź nauką kościoła.

2W szerszym znaczeniu tego słowa, wykraczającym poza religijność, heretyk to osoba sprzeciwiająca się powszechnym poglądom i obecnym normom oraz odważnie wyrażająca swoje inne zdanie bądź sprzeciw.


Heretyk – synonimy i wyrazy bliskoznaczne

Pomocne w zapamiętaniu tego, kto to jest heretyk, będą na pewno synonimy i wyrazy bliskoznaczne:

W ścisłym znaczeniu tego słowa:

  • innowierca,
  • różnowierca,
  • apostata,
  • odstępca,
  • odszczepieniec,
  • bezbożnik,
  • poganin.

W sensie przenośnym:

  • kontestator,
  • buntownik,
  • nonkonformista,
  • oponent,
  • zdrajca.

Sklep Nadwyraz.com

Wyrazy pokrewne

  • Herezja,
  • heretyckość,
  • heretycki,
  • heretyczność,
  • heretyczny,
  • herezjarcha.

Kolokacje, czyli popularne połączenia ze słowem heretyk

  • Uznany za heretyka,
  • heretyk i odszczepieniec.

Przykłady użycia słowa heretyk w literaturze

Po co wy, heretycy, w kościele bywacie,
Kiedy ceremonije za śmiech sobie macie?
Jeśli zła w oczu waszych msza i procesyja,
Aza lepsze łakomstwo i ta ambicyja?

Jan Kochanowski, Fraszki, księgi trzecie, Na heretyki

Heretyk sprośny, Turczyn, jansenista,
Ateusz, piekła zarażony jadem,
Oszczerca, z cudzych defektów korzysta,
Godzien największej być kary przykładem;
Niechaj go hańba ogarnie wieczysta
I wszystkich, którzy tym będą iść śladem!

Ignacy Krasicki, Antymonachomachia

Błąd błahy jak ten drugi w zamkowej kaplicy?
Gdyś, książę, przed statuą Maryi Dziewicy
Rzucony na kolana – już nie pomnisz pewnie –
Tak się modlił gorąco i błagał tak rzewnie…
A wtem posłyszał szelest sukni niespodzianie
Pewnej damy za sobą: bo i któż jest w stanie
Ustrzec się roztargnienia? Z ziemi się porwałeś
I – syn króla, bohater – jak heretyk drżałeś.
Na zbladłych ustach struta modlitwa skonała!
Zaprawdę, nawet śmieszną ta scena się stała […]

Friedrich Schiller, Don Carlos

– Bóg miłosierny!
– Że miłosierny, to miłosierny, aleć i On bez abominacji na heretyków patrzeć nie może.
A to nie tylko heretyk, ale i zdrajca. Ot co!
Tu pan Zagłoba zadarł głowę i począł spoglądać ku górze.
– Boję się – rzekł po chwili – żeby mi który Szwed, z tych, co się prochami wysadzili, na łeb nie zleciał, bo że ich tam w niebie nie przyjęto, to pewna!

Niejaki Hutter, heretyk spalony na stosie w Tyrolu w szesnastym wieku, był założycielem tej sekty głoszącej powrót do pierwotnej wspólnoty chrześcijan w myśl Ewangelii.

Czesław Miłosz, Abecadło Miłosza

Sklep Nadwyraz.com

Odmiana słowa heretyk

liczba pojedyncza
M. heretyk
D. heretyka
C. heretykowi
B. heretyka
N. heretykiem
Ms. heretyku
W. heretyku
liczba pojedyncza
M. heretycy/heretyki*
D. heretyków
C. heretykom
B. heretyków
N. heretykami
Ms. heretykach
W. heretycy/heretyki*

* Forma heretyki wyraża negatywny, wręcz pogardliwy stosunek. Użył jej Jan Kochanowski w tytule swojej fraszki: Na heretyki, którą znajdziecie powyżej w przykładach z literatury.

Napisane przez

Absolwentka lingwistyki stosowanej i filologii germańskiej. Miłośniczka języka polskiego i języków obcych: niemieckiego, włoskiego i angielskiego, którymi płynnie włada. Zagadnienia językowe nie są jej obce, a jako córka polonistki poprawianie wszystkiego i wszystkich wokół ma we krwi. Lubi podróżować i otaczać się pięknymi rzeczami, w tym literaturą piękną i nie tylko.

X