Gerundia – rzeczowniki odczasownikowe. Przykłady i wyjaśnienia

Nie każdy użytkownik języka polskiego zdaje sobie sprawę z tego, że rzeczowniki nazywają również czynności. Z czynnościami kojarzą nam się bowiem czasowniki. Poznajcie gerundia, czyli rzeczowniki odczasownikowe.

Gerundia,-gerundium---rzeczownik-odczasownikowy - Polszczyzna.pl

Nazwy czynności i stanów

W szkole podstawowej uczymy się, że rzeczowniki nazywają osoby, rośliny, zwierzęta, rzeczy, miejsca, stany atmosferyczne i emocjonalne. Nie zawsze wspomina się, że rzeczowniki to także nazwy czynności. Być może zapobiegliwi poloniści nie chcą, aby uczniowie mylili czasowniki z rzeczownikami? A gdybyśmy tak zapytali uczniów, jakimi częściami mowy są wyrazy takie jak malowanie, palenie czy sprzątanie? Z pewnością nie każdy odpowiedziałby, że są to rzeczowniki. A konkretnie rzeczowniki pochodzące od czasowników, czyli gerundia. Gerundia funkcjonują w języku polskim również pod pojęciami rzeczownik odczasownikowy czy rzeczownik odsłowny. Nazywają czynności i stany.

Jak tworzone są gerundia?

Gerundia tworzy się przez odcięcie od czasownika (wyrazu podstawowego) końcówki fleksyjnej i dołączenie do tematu formantu -anie, -enie lub -cie:

  • biegać – bieganie
  • rysować – rysowanie
  • odpoczywać – odpoczywanie
  • marzyć – marzenie
  • podzielić – podzielenie
  • wprowadzić – wprowadzenie
  • szyć – szycie
  • pić – picie

Sklep Nadwyraz.com

Uwagę zwraca regularność tworzenia rzeczowników odczasownikowych – jest to bardzo proste i intuicyjne. Podobnie jest w języku angielskim – do czasownika dodajemy cząstkę -ing, np. swimswimming, learnlearning. Zaś w języku niemieckim gerundium to rzeczownik utworzony przez zapisanie bezokolicznika dużą literą z rodzajnikiem das (rodzaju nijakiego), np. lesendas Lesen.

Uwaga na nie!

Na koniec dodajmy ważną uwagę ortograficzną. Przypomnijmy, że przeczenie nie z rzeczownikami piszemy łącznie, a z czasownikami – rozdzielnie. Wiele osób myli rzeczowniki odczasownikowe z czasownikami i w ten sposób popełnia błędy.

Sklep Nadwyraz.com

Nie z rzeczownikami odczasownikowymi pisze się łącznie, np.: niepalenie papierosów, niewykonanie prac, nieprzestrzeganie zasad, niezakłócanie ciszy nocnej.

Zachęcamy także do zapoznania się tekstem, w którym zebraliśmy zasady pisowni przeczenia nie z różnymi częściami mowy: Nieraz czy nie raz? Niejeden czy nie jeden? Pisownia przeczenia „nie” z różnymi częściami mowy.

Czy są takie wyrazy lub formy wyrazowe, których nie potraficie odpowiednio sklasyfikować bądź nazwać? Zachęcamy do dyskusji w komentarzach, Wasze uwagi i propozycje uwzględnimy podczas planowania następnych artykułów.

💡  Zainteresuje Cię również:  

Napisane przez

Absolwentka Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej na UAM w Poznaniu. Od 2013 r. pracuje jako nauczycielka języka polskiego, zajmuje się również pisaniem tekstów. Język ojczysty uwielbia od zawsze.

X