Efektowny czy efektywny? Bynajmniej czy przynajmniej? Paronimy, czyli wyrazy...
Okazje w Nadwyraz.com

Efektowny czy efektywny? Bynajmniej czy przynajmniej? – paronimy, czyli wyrazy mylone

W każdym języku istnieją pułapki. Na przykład słowa, które brzmią i wyglądają podobnie. To paronimy, czyli wyrazy, które na skutek tego podobieństwa są ze sobą mylone. Z tego powodu zdarza się, że niektórzy adoptują strych na mieszkanie lub zażywają magnes (zamiast adaptować strych na mieszkanie czy zażywać magnez).☺ Sprawdźcie, które wyrazy są ze sobą mylone!

Oczywiście każdy z nas wie, że owocny to nie to samo, co owocowy. Podobnie jest z flirtem i filtrem (tu trzeba uważać na to, by nie zrobić literówki). Jednak niektóre pary podobnie brzmiących wyrazów mogą Was zaskoczyć. Zaczynamy!

  Koszulki, które połamią Twój język? Zajrzyj tutaj  

Adoptować i adaptować

  • Adoptować – przygarnąć dziecko, przysposobić je.
  • Adaptować – przystosować coś do czegoś.

Nierzadko słyszymy, że ktoś chwali się, że zaadoptował strych na mieszkanie, albo oznajmia, że jego syn jest adaptowany. Strzeżcie się tych pomyłek!

Apostrof i apostrofa

  • Apostrof – znak graficzny w kształcie przecinka nad linią.
  • Apostrofa – figura retoryczna polegająca na bezpośrednim i uroczystym zwróceniu się do kogoś lub czegoś, np. Litwo! Ojczyzno moja!.

Warto pamiętać o tym rozróżnieniu, szczególnie gdy ma się przed sobą egzamin maturalny.

Cezura i cenzura

  • Cezuramoment przełomowy w czyimś życiu, w dziejach ludzkości, narodu, w historii kultury; nieznaczna przerwa między frazami utworu, którą wykorzystuje śpiewak lub instrumentalista do zaczerpnięcia oddechu; w metryce klasycznej i wierszu sylabotonicznym: przedział międzywyrazowy przypadający wewnątrz stopy.
  • Cenzura – m.in. urzędowa kontrola publikacji, widowisk teatralnych, audycji radiowych itp., oceniająca je pod względem politycznym lub obyczajowym.

Obydwa słowa pochodzą z łaciny, ale, jak widać, znaczą zupełnie co innego.

 Akcesoria na ból istnienia 🤷 Sprawdź tutaj!

Głoska i zgłoska

  • Głoska – najmniejszy dźwięk mowy.
  • Zgłoska – sylaba.

Choć termin zgłoska słyszany jest rzadko, warto wiedzieć, że to podstępna nazwa sylaby.

Efektowny i efektywny

  • Efektowny – zwracający na siebie uwagę oryginalnością, pięknem.
  • Efektywny – dający dobre wyniki, wydajny.

Efektownie możemy się ubrać, a efektywnie pracować. Ta para wyrazów jest równie często ze sobą mylona, co reprezentatywny i reprezentacyjny.

Hospitalizacja i hospitacja

  • Hospitalizacja – umieszczenie pacjenta w szpitalu; okres, w czasie którego pacjent przebywa w szpitalu.
  • Hospitacja – uczestniczenie władz szkolnych i nauczycieli w zajęciach szkolnych w celu poznania i ulepszania metod nauczania.

Wyobrażacie sobie studenta pedagogiki umawiającego się na hospitalizację z wykładowcą? My też nie. Zadanie niefortunnego pytania mogłoby faktycznie skończyć się hospitalizacją studenta…

Kompania i kampania

  • Kompaniagrono znajomych spędzających wspólnie czas; pododdział w różnych rodzajach wojsk, składający się z kilku plutonów.
  • Kampania – ciąg działań wojennych na jakimś terytorium objętych wspólnym planem; szereg zorganizowanych działań nastawionych na osiągnięcie celu.

Obydwa pojęcia kojarzą się z wojskiem, ale kompania dotyczy zbioru ludzi, a kampania – działań.

Magnes i magnez

  • Magnes – ciało mające właściwości przyciągania przedmiotów z żelaza, niklu, kobaltu.
  • Magnez – pierwiastek chemiczny, lekki, srebrzystobiały metal.

Choć niektórzy uważają, że przywożą z wakacji mangezy na lodówkę, nie mają racji. Te pamiątki to magnesy.

Meloman i megaloman

  • Meloman – miłośnik muzyki.
  • Megaloman – człowiek mający przesadnie wysokie wyobrażenie o sobie.

Wniosek jest prosty. Słuchanie muzyki nie czyni z nikogo megalomana.

Monitorować i monitować

  • Monitorować – stale obserwować i kontrolować jakieś procesy lub zjawiska; nadzorować obiekt chroniony.
  • Monitować – przypominać komuś o zaległym zobowiązaniu.

Żyjemy w czasach, w których wciąż coś monitorujemy. Monitorujmy też nasze płatności, by nie dostać monitów.

Parafraza i peryfraza

  • Parafrazaswobodna przeróbka utworu literackiego lub czyjejś wypowiedzi rozwijająca i modyfikująca treść pierwowzoru.
  • Peryfraza – omówienie, figura stylistyczna polegająca na zastąpieniu słowa oznaczającego dany przedmiot, czynność, osobę itp. przez jego opis lub metaforę.

Terminy te, podobnie jak apostrof i apostrofa, są bardzo często mylone przez uczniów.

WZIĄĆ, bo nie BRAŚĆ!
Wymowne torby znajdziesz TUTAJ

Reprezentacyjny i reprezentatywny

  • Reprezentacyjny – związany z reprezentowaniem kogoś lub czegoś, przeznaczony do takiej funkcji; okazale się prezentujący.
  • Reprezentatywny – mający cechy charakterystyczne dla jakiejś zbiorowości.

Na pierwszy rzut oka te przymiotniki znaczą to samo. Tu jednak sprawdzi się zasada, że słowa należy ważyć.

Status i statut

  • Status – stan prawny jakiejś osoby, instytucji lub organizacji; pozycja społeczna i zawodowa jakiejś osoby lub grupy; funkcja, ranga lub znaczenie czegoś.
  • Statut – zbiór przepisów określających strukturę, zadania i sposób działania instytucji lub organizacji.

Z definicji wynika, że możemy mieć np. wysoki status materialny. Z kolei instytucje, takie jak np. szkoły, mają swój statut, czyli dokument regulujący ich funkcjonowanie.

Wapń, wapień i wapno

  • Wapń pierwiastek chemiczny, calcium.
  • Wapień – skała osadowa.
  • Wapno – związki wapnia używane jako spoiwo w budownictwie.

Mimo że wszystkie trzy pojęcia pozostają w istotnym związku, nie są to wyrazy, których można używać zamiennie.

Bynajmniej i przynajmniej

Wisienka na torcie! Bynajmniej i przynajmniej. Wyrazy często mylone przez Polaków i używane w błędnym znaczeniu, dlatego też poświęciliśmy im uwagę w tym tekście Bynajmniej czy przynajmniej? Czy wiesz, co oznaczają?

Zainteresowanych tematem odsyłamy również do Słownika paronimów, czyli wyrazów mylonych autorstwa Edwarda Polańskiego i Małgorzaty Kity.

A czy Wam zdarzyło się pomylić dwa podobnie brzmiące słowa?

▪ Być może zainteresuje Cię również artykuł 10 najczęstszych błędów językowych w internecie lub Nietypowa i kłopotliwa odmiana rzeczowników – ksiądz vs książę, jak się odmieniają?
▪ Jeśli nie obawiasz się wysokiego ciśnienia, odwiedź językową ścianę wstydu Niepoprawnie.pl.

Napisane przez