Karnawał – co to jest? Definicja, przykłady użycia

Czym jest karnawał, nie trzeba chyba nikomu tłumaczyć. To pojęcie jest tak powszechnie znane, że gdy zapytamy kogokolwiek na całej kuli ziemskiej, to dostaniemy dobrą odpowiedź. Ale czy wiecie, skąd wzięło się określenie karnawał i sama tradycja jego obchodzenia? Jeśli nie, to koniecznie przeczytajcie poniższy tekst, bo historia związana z karnawałem jest całkiem ciekawa.

Karnawał – od historii do współczesności

Z czym kojarzy nam się karnawał? Pierwsze, co przychodzi nam na myśl, to oczywiście huczne zabawy taneczne w towarzystwie dobrego jedzenia i napojów, również tych wysokoprocentowych. Te rzeczy związane z karnawałem mówią nam jednoznacznie, czym jest ten okres w roku.

Jak doskonale wiemy, karnawałowi nieodłącznie towarzyszą bale, maskarady, pochody i zabawy. Zawsze przypada w zimową porę, więc pewnie dlatego cieszy się tak dużą popularnością, zwłaszcza po naszej stronie globu, gdzie w tym czasie jest zła pogoda. Z pewnością z karnawału najbardziej cieszą się ludzie uwielbiający dobrze się bawić przy muzyce.

Kiedy rozpoczyna się karnawał? Istnieje kilka wersji mówiących o tym, który dzień wyznacza początek tego zabawowego czasu. Otóż najczęściej uznaje się, że karnawał rozpoczyna się w dniu Trzech Króli. Jednak niektórzy za początek przyjmują ostatni dzień starego roku, a imprezę sylwestrową traktują tym samym jako pierwszą zabawę odbywającą się w karnawale. Jeżeli zaś chodzi o ostatni dzień, tutaj sprawa jest jednoznaczna.

Choć niektórzy myślą, że karnawał kończy się w tłusty czwartek, to nie jest to prawda. Karnawał kończy we wtorek przed Środą Popielcową, która oznacza początek Wielkiego Postu i oczekiwania na Wielkanoc.

A zatem chociaż przypadający w karnawale tłusty czwartek jest dniem słodkiego łakomstwa i bezkarnego objadania się pączkami, to jednak to następujący kilka dni później wtorek, zwany w Polsce „śledzikiem", stanowi ostatni dzień karnawałowego szaleństwa. Stąd wzięły się ostatki, dawniej zwane mięsopustem lub zapustami, czyli właśnie ostatnie dni karnawału.

W Polsce karnawał zbiega się w czasie z okresem organizowania studniówek, gdy uczennice i uczniowie klas maturalnych biorą udział w balu, którego znakiem rozpoznawczym jest polonez jako pierwszy taniec wieczoru.

A czy pamiętacie jeszcze bale przebierańców w szkole albo przedszkolu? One także odbywały się w czasie karnawału.

Mięso – główny bohater karnawału

Skoro już jesteśmy przy staropolskich określeniach typu mięsopust, trzeba wspomnieć o etymologii wyrazu karnawał. Zostało ono przejęte do dużej części języków, w tym rzecz jasna do polszczyzny, z włoskiego carnevale, które z kolei pochodzi od łacińskiego carnem levāre ('mięso usuwać') bądź caro, vale ('żegnaj mięso').

Inna teoria mówi o tym, że wyraz karnawał wywodzi się od wyrażenia carrus navalis, którym to określano wóz w kształcie okrętu uczestniczący w procesji świątecznej ku czci egipskich bogiń Izydy (bogini płodności, opiekunka rodzin i domowego ogniska, patronka małżeństwa i macierzyństwa) oraz Hathor (bogini miłości, radości, uciech, muzyki i tańca, a także opiekunka kobiet). W tych pogańskich zwyczajach upatruje się początków karnawału, które z czasem przeszły do tradycji chrześcijańskiej.

Wracając do etymologii związanej z mięsem, dawniej żaden karnawał nie mógł się obejść bez porządnych porcji tłustego mięsiwa. Było to związane oczywiście z nadchodzącym Wielkim Postem, podczas którego przez czterdzieści dni nie jedzono żadnego mięsa.

Tak więc podczas zabaw karnawałowych starano najeść się „na zapas" – stąd wspomniany już tłusty czwartek i zwyczaj jedzenia pączków. Nie były to jednak takie pączki, jakie znamy współcześnie. Dzisiaj to słodkie wypieki z ciasta drożdżowego smażone w głębokim tłuszczu, wypełnione słodkim nadzieniem w postaci dżemu, marmolady, czekolady, kremu, budyniu itd., na wierzchu posypane cukrem pudrem lub polane lukrem. W niektórych domach podaje się także faworki, czyli chrupkie ciastka o słodkim smaku, w kształcie zbliżonym do złożonej kokardki. Kiedyś pączkami nazywano wypieki z ciasta chlebowego obficie nafaszerowane wszelkiego rodzaju mięsem, boczkiem lub słoniną.

Karnawał w Polsce i na świecie

Od wieków na polskich ziemiach zapusty czy też mięsopusty wyróżniały się jako czas wyjątkowo wesoły. Oprócz zabaw i obżarstwa królowało także robienie sobie nawzajem psot, żartów. Wolno było kpić sobie ze wszystkiego bez obaw, że poniesie się za to srogie konsekwencje. Hulanki kończyły się wraz z nastaniem Popielca. Wtedy wszyscy prosto z zakończonych zabaw udawali się do kościoła, by posypać sobie głowy popiołem.

Na świecie najbardziej znany jest karnawał w Rio de Janeiro. Odbywa się on przez kilka ostatnich dni przed Środą Popielcową. Każdy kojarzy tę imprezę głównie z ulicznymi paradami, podczas których lokalne szkoły samby prezentują swoje taneczne umiejętności i rywalizują o miano tej najlepszej. Wszystko odbywa się na sambodromie, czyli wielkiej platformie będącej areną dla dwunastu najlepszych szkół samby podczas starcia o prestiżowy tytuł mistrza.

Gdyby ktoś jednak nie wybierał się poza Europę, ale chciał zobaczyć inny karnawał niż w Polsce, to można udać się na przykład do Wenecji. Karnawał wenecki trwa dziesięć dni i słynie przede wszystkim z tego, że uczestniczki i uczestnicy przebierają się w niezwykle kolorowe i bogate kostiumy oraz charakterystyczne maski. Na karnawale weneckim oprócz ekskluzywnych balów uświadczymy też różnych pokazów, przedstawień teatralnych. Możemy też wybrać się na któryś z okolicznych jarmarków. Jedną z atrakcji karnawału w Wenecji jest tak zwany lot anioła. Jest to rodzaj widowiska akrobatycznego polegającego na zjeździe po linie z dzwonnicy na placu św. Marka. Od 2001 roku lot anioła zawsze wykonuje kobieta. Innym widowiskiem jest Festa delle Marie, spektakl oparty na historycznym wydarzeniu, gdy grupa dalmatyńskich piratów porwała dwanaście weneckich dziewcząt. Dziewczęta na całe szczęście zostały uwolnione i powróciły do Wenecji. Co roku dwanaście Marii jest wybieranych spośród kandydatek w wieku od 18 do 28 lat, zamieszkałych lub urodzonych w Wenecji. Spomiędzy nich wyłonione zostają dwie zwyciężczynie: Maria dell'anno oraz faworytka czytelników lokalnej gazety „Il Gazzettino". Karnawał kończy się paradą kostiumów, wyborami najpiękniejszej maski, pokazem sztucznych ogni i symbolicznym spaleniem na stosie słomianej kukły.

Karnawał – wyrazy pokrewne

• Karnawałowo, karnawałowa, karnawałowe, karnawałowy.

Karnawał – połączenia wyrazowe

Karnawał – odmiana

M. karnawał, D. karnawału, C. karnawałowi, B. karnawał, N. karnawałem, Ms. karnawale, W. karnawale

Karnawał – przykłady zdań

• Trwa karnawał, więc szkoły tańca przeżywają prawdziwe oblężenie.
• Podczas karnawału grono przyjaciółek organizuje cotygodniowe domówki. Każdego tygodnia spotykają się w domu innej z nich.
• W karnawale moja znajoma fryzjerka ma pełne ręce roboty. Każda kobieta chce wyglądać zjawiskowo i zachwycać swoją piękną fryzurą.
• Z okazji karnawału ta stacja radiowa w sobotnie wieczory nadaje audycję z muzyką imprezową.