Placebo – co to jest? Definicja, przykłady użycia słowa

Primum non nocere – po pierwsze, nie szkodzić. To naczelna zasada medycyny. Pojęcie placebo zdaje się dobrze wpisywać w tę regułę, którą powinni kierować się wszyscy zajmujący się leczeniem. Jednak placebo budzi skrajne emocje – od fascynacji po kontrowersje. Czym dokładnie jest? Skąd pochodzi to słowo? Wszystkiego dowiecie się z treści niniejszego artykułu.

Placebo – etymologia

Jak znakomita większość słów związanych z medycyną, również placebo pochodzi z łaciny. Zostało zapożyczone bezpośrednio. Placebo to po łacinie dosłownie 'wystarczę', 'zadowolę', 'będę się podobać', 'sprawię przyjemność'.

Lekcja medycyny i farmacji – definicja placebo

Placebo istnieje tak długo, jak istnieje samo szeroko pojęte lecznictwo. Czym zatem jest? Definiuje się je jako substancję, która nie jest aktywna farmakologicznie, a więc jest obojętna dla organizmu i stanu zdrowia pacjentek i pacjentów.

Ponieważ często jest tak, że podanie prawdziwego leku, którego domaga się chory, mogłoby niekorzystnie wpłynąć na organizm, podaje mu się placebo – z informacją, że to prawdziwy lek, którego się domaga. Chory przyjmujący placebo jest przekonany, że dostał prawdziwy lek, jednak w rzeczywistości zostało mu podane co innego: glukoza, sól fizjologiczna, witaminy – słowem, wszystko, co pod względem wyglądu, zapachu, smaku, konsystencji itd. przypomina rzeczywiste lekarstwo, ale tak naprawdę nim nie jest. Czasami dochodzi nawet do takich sytuacji, gdy placebo stanowią pozorowane zabiegi chirurgiczne.

Efekt jest taki, że objawy często ustępują (tzw. efekt placebo). Z pozoru to „oszustwo" może uratować komuś życie, jednak z powodu kłamstwa placebo bywa uważane za nieetyczne lub wręcz niepotrzebne.

Standardowym przykładem placebo jest na przykład pigułka z cukru czy soli fizjologicznej, która wygląda jak lek, ale nie zawiera aktywnego składnika farmakologicznego.

Mechanizm działania efektu placebo opiera się na silnej autosugestii i wierze pacjenta w skuteczność podanej substancji oraz samym oczekiwaniu na jej działanie. W efekcie placebo duże znaczenie mają także poczucie bezpieczeństwa i redukcja stresu.

Mechanizm działania efektu placebo opiera się na silnej autosugestii i wierze pacjenta w skuteczność podanej substancji oraz samym oczekiwaniu na jej działanie. W efekcie placebo duże znaczenie mają także poczucie bezpieczeństwa i redukcja stresu.

Placebo – choć jest środkiem niemającym żadnych wartości farmakologicznych i obojętnym dla organizmu – to przynosi korzystny efekt leczniczy przez działanie psychologiczne. Placebo podawane jest pacjentkom i pacjentom w celach psychoterapeutycznych, ale stosuje się je również w badaniach kontrolnych nad działaniem różnych leków.

Placebo pozostaje medycznym fenomenem. Jego źródeł upatruje się w psychice człowieka, która jak wiemy, w znacznym stopniu nadzoruje procesy regeneracji i leczenia organizmu. Przypuszcza się też, że placebo może wpływać na uwalnianie endorfiny, dopaminy, oksytocyny i serotoniny, ale szczegóły nie są do tej pory znane i sam efekt jest wciąż na nowo poddawany badaniom klinicznym. Badania wskazują także na to, że placebo może aktywować określone obszary mózgu odpowiedzialne za kontrolę bólu, związane z systemem nagród oraz odpowiedzialne za przetwarzanie oczekiwań.

Kiedy placebo nie jest stosowane? Nie zawsze jego użycie jest etycznie dozwolone. Gdy istnieje już skuteczna terapia dla konkretnej choroby, eksperymentalny lek powinien być porównywany z aktualnym standardem leczenia, a nie z placebo.

Co ciekawe, istnieje zjawisko otwartego lub uczciwego placebo. Tak określa się efekty placebo wywołane nawet wtedy, gdy pacjentka lub pacjent doskonale wie, że przyjmuje substancję farmakologicznie obojętną. Liczne badania pokazują, że te osoby nadal odczuwają poprawę, tak jakby zażywały prawdziwe leki.

Placebo – odmiana

Słowo placebo nie odmienia się przez przypadki.