fbpx

Retrospekcja – definicja i przykłady

Czy zdarzyło się Wam podróżować w czasie razem z postacią literacką? Nie, nie chodzi nam o wehikuł czasu. Mamy na myśli wspomnienia, które przywołuje bohater. Taka podróż ma swoją nazwę. To retrospekcja i właśnie o niej przeczytacie w naszym artykule.

Retrospekcja - co to jest? Definicja, funkcje, przykłady. Polszczyzna.pl

Retrospekcja – co to jest? Wyjaśnienie

Retrospekcja polega na przywołaniu w utworze wydarzeń, które miały miejsce w przeszłości, przed akcją właściwą. Wyobraźcie sobie taką sytuację: trwa dialog między dwiema postaciami i nagle jedna z nich zaczyna opowiadać o tym, co wydarzyło się w jej dzieciństwie. To jest właśnie retrospekcja.

Bardzo często retrospekcje pojawiają się pod wpływem impulsu – bohater czuje smak lub zapach, który wywołuje pewne skojarzenia, albo spotyka osobę, z którą łączą się jakieś wspomnienia. Retrospekcje uruchamiają również pamiętniki, odnalezione listy z przeszłości czy pamiątki rodzinne odnalezione na strychu.


Sklep Nadwyraz.com

Retrospekcje – funkcja

Retrospekcje pełnią różne funkcje. Sprawdźcie, czy spotkaliście się kiedyś z którymś z poniższych chwytów narracyjnych.

  1. Narrator postanawia opóźnić rozwój akcji. Nagle bohater zaczyna snuć wspomnienia, a Wy aż przebieracie nogami z niecierpliwości, bo chcecie wiedzieć, co za chwilę się stanie w akcji głównej.
  2. Narrator cofa Was do przeszłości, żebyśmy mogli lepiej zrozumieć postępowanie postaci. Opowiada o jej trudnym dzieciństwie albo jakimś ważnym wydarzeniu, które wpłynęło na to, jaką teraz jest osobą.
  3. Narrator albo jeden z bohaterów przypomina Wam te wydarzenia z przeszłości, o których mogliście zapomnieć.
  4. Narrator ujawnia za pomocą retrospekcji pewne informacje z przeszłości tylko Wam, ale sami bohaterowie nie mają o nich pojęcia.

Retrospekcja – przykłady w literaturze

Gdzie znaleźć retrospekcje? Oto kilka przykładów utworów wykorzystujących ten chwyt narracyjny.

  • Odyseja Homera – Odyseusz opisuje swoje przygody królowi Alkinoosowi na wyspie Feaków.
  • Pan Tadeusz Adama Mickiewicza – opowieść Gerwazego i spowiedź księdza Robaka, w trakcie których zostają ostatecznie wyjaśnione przyczyny konfliktu między rodzinami Horeszków i Sopliców.
  • Lalka Bolesława Prusa – dzięki pamiętnikowi Ignacego Rzeckiego czytelnik poznaje wiele szczegółów dotyczących przeszłości Stanisława Wokulskiego.
  • W poszukiwaniu straconego czasu Marcela Prousta – tego autora uważa się za mistrza
    retrospekcji. W cyklu W poszukiwaniu straconego czasu retrospekcja to główny chwyt narracyjny, a najbardziej znanym motywem związanym z tym dziełem jest magdalenka – ciastko, którego smak wywołuje u bohatera cały ciąg wspomnień.
  • Daphne du Maurier, Rebeka – czytelnik poznaje losy pierwszej pani de Winter dzięki retrospekcjom, prowadząc śledztwo razem z bohaterką powieści. Już zdanie otwierające książkę zapowiada, jak ważne będą w niej wspomnienia: „Śniło mi się tej nocy, że znowu byłam w Manderley”.

Retrospekcja w filmie

Retrospekcję znajdziecie także w filmach. W sztuce filmowej nazywa się ją również flashbackiem. Oto przykłady filmów, w których pojawiają się sceny przerywające główną akcję i pokazujące wydarzenia z przeszłości.

  • Pamiętnik Nicka Cassavetesa,
  • Forrest Gump Roberta Zemeckisa,
  • Memento Christophera Nolana,
  • Harry Potter i komnata tajemnic Chrisa Columbusa,
  • Władca Pierścieni. Powrót króla Petera Jacksona.

Nie chcemy nikomu zepsuć przyjemności oglądania, więc sami sprawdźcie, co wnoszą do akcji tych filmów retrospekcje.

  Zainteresuje Cię również:  

Napisane przez

Absolwentka filologii polskiej, specjalistka ds. contentu i storytellingu. Czyta zawsze i wszędzie, pisze blog i co nieco do szuflady. W czasie wolnym wędruje po górach i uczy się języka czeskiego.

X