Tradycja – co to jest? Definicja, synonimy, przykłady użycia

Termin tradycja w mowie codziennej zdaje się być odmieniany przez wszystkie przypadki. Nic w tym dziwnego, gdyż to słowo jest tak bardzo zakorzenione nie tylko w języku, ale też w życiu każdej i każdego z nas, że nie sposób, by nie występowało przy wszystkich możliwych okazjach. Czym dokładnie jest tradycja? Czy są jakieś synonimy tego wyrazu? Wszystkiego dowiecie się z poniższego tekstu.

Tradycja – definicja

Niektórzy mawiają, że ilu ludzi, tyle definicji słowa tradycja. Czy da się zatem jakoś skategoryzować to pojęcie? Spróbujmy!

Otóż w powszechnie przyjętym rozumieniu tradycją nazywamy ogół obyczajów, norm, poglądów, zachowań i wierzeń właściwych dla jakiejś konkretnej grupy społecznej. To, co należy do tradycji, jest przekazywane z pokolenia na pokolenie, a ona sama zapewnia ciągłość tych obyczajów, norm, poglądów, zachowań oraz wierzeń. Tradycja może obejmować wszelkie normy społeczne i sposoby postępowania uznawane przez daną zbiorowość i jest jednym z warunków zachowania tożsamości narodowej. Dochowywanie wierności tradycji każda społeczność uznaje za niezmiernie ważne zarówno dla jej współczesności, jak i przyszłości.

Jak widać, jest to pojęcie bardzo pojemne. Ponadto mianem tradycji można również określić indywidualne zwyczaje charakterystyczne dla pojedynczych osób czy małych grup, jak rodzina czy grono przyjaciółek. I tak mamy tradycje rodzinne, ludowe, narodowe, kościelne. Choć rodzajów jest kilka, nierzadko łączą się one ze sobą i przeplatają, a jedne wynikają z drugich.

Gdyby przeprowadzić ankietę o tym, co można zaliczyć do naszej przebogatej tradycji, to z pewnością pojawiłyby się takie odpowiedzi, jak wieczerza wigilijna z karpiem w roli głównej, ubieranie choinki, dzielenie się opłatkiem, święcenie pokarmów na Wielkanoc, rosół jako element obowiązkowy niedzielnego obiadu, obchodzenie urodzin czy imienin, wieszanie biało-czerwonych flag na święta państwowe, poprawiny po weselu. To tradycje ogólnospołeczne. A te indywidualne? Dla jednej osoby mogą to być spotkania z siostrą lub koleżanką w każdy weekend, a dla innej wieczór z książką. To wszystko jest właśnie tradycja.

Czy tradycja jest czymś stałym? I tak, i nie. W myśl zasady pantha rei niektóre tradycje ulegają zmianom. Kolejne pokolenia wprowadzają do nich swoje elementy. Nowości dodawane do odziedziczonych tradycji wynikają z aktualnych realiów, możliwości, własnych pomysłów oraz upodobań danej generacji.

Przykładowo, dawniej na ziemiach polskich na Boże Narodzenie w domach stawiano i dekorowano snopy zbóż. Z czasem przyjął się u nas zwyczaj ozdabiania choinek. Czy ta zmiana tradycji była czymś złym? Absolutnie nie.

Choć niektórzy stwierdzą, że to nie jest podtrzymywanie tradycji, tylko sprzeniewierzenie się jej, to jednak nie jest to prawda. Aby jakieś tradycje mogły przetrwać, muszą być dostosowane do realiów, inaczej prędzej czy później i tak się zmienią lub po prostu zaginą. Tu pojawia się pytanie retoryczne: która z tych opcji jest lepsza?

W nawiązaniu do tradycji powstało też żartobliwe powiedzenie „nowa świecka tradycja" oznaczające pewien zwyczaj lub jakieś zachowanie występujące od niedawna i upowszechniające się. Część z Was pewnie wie, że to wyrażenie zostało użyte w filmie Stanisława Barei Miś z 1980 roku. Stało się na tyle popularne i chwytliwe, że na dobre weszło do polszczyzny i jest chętnie stosowane. Tak na przykład czasami mówi się o grillowaniu w długi majowy weekend.