fbpx

Dobra i zła siostra, czyli pogadajmy o kontraście

Kontrast często kojarzy się tylko z tomografią komputerową. Czas przypomnieć, że to także jeden ze środków stylistycznych. Na czym dokładnie polega i w jakim celu się go stosuje, dowiecie się z naszego artykułu. Znajdziecie w nim również kilka przykładów wykorzystania kontrastu w literaturze.

Kontrast - co to jest? Definicja, funkcje, przykłady kontrastu. Słownik Polszczyzna.pl

Dawno, dawno temu żyły sobie w ubogiej chatce dwie piękne siostry: jedna prostoduszna, łagodna i o czystym sercu, druga samolubna, okrutna i nadmiernie ambitna. Pewnego razu czary skierowały ku ich chatce przystojnego księcia… Znacie tę historię? Tak, tak, potem dziewczyny rwały maliny, krew się polała, a kilka postaci padło trupem. Niby siostry, a jakże niepodobne. I właśnie to jest kontrast!

Co to jest kontrast

Zacznijmy od definicji. Kontrast polega na zestawieniu przeciwstawnych:

  • pojęć – dobro i zło, piekło i niebo, życie i śmierć,
  • cech – czarny i biały, gruby i chudy, mądry i głupi,
  • zjawisk – słońce i deszcz, woda i ogień, sztorm i flauta,
  • postaci – Batman i Joker, Superman i Lex Luthor, Wilk i Zając, Gandalf i Saruman, Harry Potter i Draco Malfoy… O, w tym wypadku moglibyśmy wymieniać przykłady godzinami! Większość dobrych opowieści jest przecież oparta na kontraście między tym dobrym a tym złym.

Sklep Nadwyraz.com

Funkcja kontrastu

Kontrast to zabieg stylistyczny, który ma zwrócić uwagę na jakieś różnice czy też uwydatnić pewną cechę. Jego zastosowanie może podkreślać konflikt między postaciami, a także wprowadzać do tekstu humor. Zasadę kontrastu wykorzystał na przykład Aleksander Fredro w wierszu Paweł i Gaweł. Spójrzcie na jego fragment:

Paweł i Gaweł w jednym stali domu,
Paweł na górze, a Gaweł na dole;
Paweł, spokojny, nie wadził nikomu,
Gaweł najdziksze wymyślał swawole (…).

Przez cały wiersz śledzimy wydarzenia będące efektem zderzenia stoickiego spokoju Pawła z breweriami wyczynianymi przez Gawła, aż w końcu dochodzi do katastrofy budowlanej z wodą w roli głównej.

Kontrast w baroku

Kontrast uwielbiali oczywiście poeci barokowi. Dlaczego „oczywiście”? Ich poezja często opierała się na koncepcie, czyli takim pomyśle formalnym, który miał maksymalnie zaskoczyć odbiorcę. Kontrast świetnie się w tym wypadku sprawdzał. Nie możemy nie wspomnieć przy tej okazji mistrza Jana Andrzeja Morsztyna i jego wiersza Niestatek:

Oczy są ogień, czoło jest zwierciadłem,
Włos złotem, perłą ząb, płeć mlekiem zsiadłem,
Usta koralem, purpurą jagody,
Póki mi, panno, dotrzymujesz zgody.
Jak się zwadzimy – jagody są trądem,
Usta czeluścią, płeć blejwasem bladem,
Ząb szkapią kością, włosy pajęczyną,
Czoło maglownią, a oczy perzyną.

Poeta wykorzystał kontrast, aby pokazać, że uroda to rzecz względna i mocno zależy od nastroju, w jakim są kochankowie. Można powiedzieć, że zgoda buduje, niezgoda rujnuje… urodę ukochanej.

📰 Zapisz się na nasz darmowy newsletter i bądź na bieżąco z nowymi publikacjami na Polszczyzna.pl!


Zapisując się na newsletter, zgadzasz się na otrzymywanie informacji o nowych artykułach oraz produktach związanych z serwisem Polszczyzna.pl. Twoje dane osobowe będą przetwarzane w celu obsługi newslettera na zasadach opisanych w polityce prywatności.

Kontrast w literaturze

Oto jeszcze kilka innych przykładów kontrastu. Znacie?

  • Plus i minus to jedyne co widzę
    Plus i minus to jedyne co słyszę
    Plus i minus to jedyne czym żyję
    Plus i minus to jedyne, jedyne jest!
    Plus i minus, plus i minus, plus i minus
    Czy to plus czy to minus był
    Plus i minus to jedyne co widzę
    Ostrzeżenie przed niebezpieczeństwem! (…).

Piotr „Mag Magik I” Łuszcz, + i –

  • Ty pójdziesz górą,
    A ja doliną (…).

piosenka ludowa

  • Dwaj portretów malarze słynęli przed laty:
    Piotr dobry, a ubogi, Jan zły, a bogaty.
    Piotr malował wybornie, a głód go uciskał,
    Jan mało i źle robił, więcej jednak zyskał.
    Dlaczegóż los tak różny mieli ci malarze?
    Piotr malował podobne, Jan piękniejsze twarze

Ignacy Krasicki, Malarze

  • Za mądra dla głupich
    A dla mądrych zbyt głupia
    Zbyt ładna dla brzydkich
    A dla ładnych za brzydka
    Za gruba dla chudych
    A dla grubych za chuda
    Za łatwa dla trudnych
    A dla łatwych za trudna
    Zbyt czysta dla brudnych
    A dla czystych za brudna
    Zbyt szczecińska dla Warszawy
    A dla Szczecina zbyt warszawska (…)

Katarzyna Nosowska, Cudzoziemka w raju kobiet

Zachęcamy Was do tropienia kontrastów. Dajcie znać w komentarzach, jakie przykłady dopisalibyście do naszej listy.

  Zainteresuje Cię również:  

Napisane przez

Absolwentka filologii polskiej, specjalistka ds. contentu i storytellingu. Czyta zawsze i wszędzie, pisze blog i co nieco do szuflady. W czasie wolnym wędruje po górach i uczy się języka czeskiego.

X