Jątrew, paszenog i szurzyna – staropolskie nazwy stopni pokrewieństwa
Okazje w Nadwyraz.com

Jątrew, paszenog i szurzyna – staropolskie nazwy stopni pokrewieństwa

Rodzina zawsze była ważna dla Polaków. Szczególnie dla tych, którzy żyli kilka stuleci temu. Nasi przodkowie przykładali dużą wagę do tego, kto jest kim w rodzinie. Z tego powodu używano skomplikowanych (z naszej perspektywy) nazw stopni pokrewieństwa. Sprawdźcie, kim byli jątrew, paszenog i szurzyna!

Jątrew, paszenog i szurzyna – staropolskie nazwy stopni pokrewieństwa

Heraldica to iest osada kleynotow rycerskich Józefa Jabłonowskiego z 1742 roku

Krewni po mieczu i kądzieli

W dobie staropolskiej istotne było to, czy jest się krewnym po mieczu (ze strony ojca), czy po kądzieli (ze strony matki). Przodków ze strony ojca nazywano agnatami, a ze strony matki – kognatami. Potomkowie męscy stanowili bliższą rodzinę – to oni dziedziczyli herb i nazwisko. Czy dziś ktoś z nas przejmuje się takim rozróżnieniem?

🗡️ Język polski vs angielski?
Sprawdź wynik tej jatki! ↩️☑️

Dziadkowie, rodzice, dzieci i wnuki

Przejdźmy teraz do sedna i sprawdźmy, kto był kim według staropolskiej nomenklatury. Ojciec (tato) i mać (macierz) mieli czędo, czyli dzieci – synów i córki. Wnuki zaś określano jako wnęk lub wnęka (później dopiero – wnuk i wnuczka). Dziadkami tych wnuków byli praszczur (dziad) oraz baba (babka).

Świszczy, szeleści i łamie języki... 💔
Sprawdź w naszym sklepie ↩️☑️
Sklep Nadwyraz.com

A co z resztą rodziny?

Żona  nazywała rodziców męża świekrem i świekrą. Dla męża rodzice żony byli cieściem (teściem) i teścią (cieścią). Synowa przez rodziców męża nazywana była snechą. Snecha braci swojego męża zwała dziewierzami, a jego siostry – żełwami (zełwami). Żony braci męża snechy nazywano jątrwiami (jątrewkami). Dla męża brat jego żony był szurzym (dziś mówimy szwagier), a siostra żony to świeść. Mąż świeści to… paszenog.

Ciocia, wujek i kuzyni

Niektórzy z nas jeszcze pamiętają, że brat ojca to stryj, stryjek. Brat matki zwany był wujem, a jego żona – wujenką. Zaś synowie i córki brata lub siostry nazywani byli odpowiednio nieć i nieściora. Nazwy te zostały zapomniane, później dzieci brata nazywano synowcem i synowicą, a dzieci siostry – siostrzeńcem i siostrzenicą. W zapomnienie odeszło też określenie pociot (naciot) jako mąż ciotki. A pociotkami zwano kuzynów. Z kolei swak był mężem siostry, a później ciotki. Nie pomijajmy jeszcze seniorów: siostry babki – praciotki/ wielkiej ciotki oraz brata dziadka – wielkiego stryja/ wielkiego wuja.

To skomplikowane

Jeżeli odnosicie wrażenie, że już się trochę w tym gubicie – nie przejmujcie się, bo my też. Przez stulecia powyższe nazwy powinowactwa zanikały i zmienił się model rodziny. Rzeklibyśmy nawet, że nazewnictwo stopni pokrewieństwa jest prostsze, ale współczesne rodziny – bardziej skomplikowane. Chyba że się mylimy? Co Wy na to?

A kto z Was tęskni za jątrwiami, paszenogami i szurzynami? Koniecznie podzielcie się swoimi refleksjami w komentarzach! 🤔

💡  Zainteresuje Cię również:  

Napisane przez

Nauczycielka języka polskiego, autorka tekstów. Język ojczysty uwielbia od zawsze. Podczas studiów uczyła się także języka czeskiego. Lubi reportaże, polską poezję, czeskie kino, niemiecki porządek, podróże po Europie Środkowej i ekstremalną muzykę.