fbpx

Gwara podkarpacka jest wciąż żywa! Co więcej – ma się naprawdę dobrze!

Czasami nie zdajemy sobie sprawy z istnienia pewnych gwar. Przeważnie, gdy ktoś zapyta nas o gwary w Polsce, wymieniamy dwie – góralską oraz śląską. Wśród nich występuje również mało znana gwara podkarpacka. Specjalnie dla Was podjęliśmy się dziś przygotowania artykułu na ten temat.

Gwara podkarpacka jest wciąż żywa! Co więcej – ma się naprawdę dobrze! - Polszczyzna.pl

Podkarpacie – kilka słów wprowadzenia

Województwo podkarpackie leży w południowo-wschodniej Polsce, a jego stolicą jest Rzeszów. Ludzie, którzy dawniej zamieszkiwali te tereny, wytworzyli własną kulturę ludową, której częściami składowymi są między innymi stroje, historia, a także gwary. Te ostatnie różniły się w zależności od zamieszkiwanej przez ludzi części województwa. Dziś wszystkie się łączą, tworząc jedną całość – gwarę podkarpacką.

Sklep Nadwyraz.com

Minisłownik gwary podkarpackiej

  • nakastlik – szafka nocna
  • studzienina – nóżki wieprzowe w galarecie
  • cumelek – smoczek
  • bańka – bombka choinkowa
  • grysik – kaszka manna
  • chapnąć coś – zjeść coś na szybko
  • przycyndolić – uderzyć w coś
  • szkut – dziecko
  • skibka – pierwsza kromka z bochenka chleba (w innych regionach nazywana też piętką, dupką itp.)
  • paryja – błotnisty teren
  • łachy – ubrania
  • jurgać – podpuszczać kogoś
  • czego tak? – Dlaczego tak?
  • grandzić – robić nieporządek
  • filisztyn – młody, niesforny chłopak
  • boruczeć – źle się do kogoś odnosić
  • bidok – biedny, o kimś, kogo żałujemy
  • cukanie – niezdecydowanie
  • łoksina – makaron
  • rywać – biegnąć
  • pulares – portfel
  • niuch – nos
  • barłóg – posłanie

Zapisz się do naszego darmowego biuletynu i bądź na bieżąco z nowymi publikacjami na Polszczyzna.pl! 📯

Czy gwara podkarpacka wciąż istnieje?

Oczywiście! Wystarczy udać się na małą wycieczkę po Podkarpaciu, aby usłyszeć chociaż jedno z tych słów. My wybraliśmy te najczęściej używane, ale na pewno wśród naszych czytelników są tacy, którzy wskazaliby ich więcej. We współpracy z jedną z osób, która biegle posługuje się tą gwarą, ułożyliśmy krótki dialog.

‒ Co ci jest?
‒ Przycyndoliłem w nakastlik, bo chciałem sprzątnąć miseczkę po grysiku.
‒ Czego tak?
‒ Nadepnąłem na cumelek, co go szkut rzucił.
‒ Bidoku, chociaż coś jadłeś?
‒ Nie bardzo, bo studzienina się skończyła. Ale skibkę chapnąłem na szybko, ubrałem się w jakieś łachy i szybko biegłem przez paryje, bo się spóźnić nie chciałem.

Wydaje się, że dialog jest po polsku, a jednak nie każdy w pełni odczyta jego sens i znaczenie, prawda?

Być może zainteresuje Cię również tekst: Gwara poznańska. Pyry, tytka, drynda, sznytka

Skąd wzięły się te słowa w gwarze podkarpackiej?

Gwara podkarpacka to mieszanka słów z całego południa Polski. Za kwestie językowe Podkarpacia odpowiadają również nasi sąsiedzi z zagranicy, np. z Ukrainy, a konkretnie ze Lwowa, gdzie do dziś Polacy stanowią duży odsetek ludności. Podobnie jak we wszystkich pozostałych gwarach najważniejsze jednak okazało się utrwalenie w mowie i piśmie słów, które dziś przypisywane są zazwyczaj mieszkańcom województwa podkarpackiego. Mimo że wiele z tych słów nie jest zrozumiałych dla niektórych osób, my wierzymy, że pielęgnowanie gwar jest pięknym i drogocennym darem, jaki otrzymaliśmy. Ponadto regionalizmy stały się poniekąd pamiątką historyczną i elementem łaczącym ludzi, którzy zamieszkują ten sam teren.

Sklep Nadwyraz.com

A czy Wy mieliście taką sytuację w życiu, kiedy nie zrozumieliście wypowiedzi mieszkańca Podkarpacia? Może powinniśmy uzupełnić nasz słowniczek jeszcze jakimiś wyrazami?

💡  Zainteresuje Cię również:  

Napisane przez

Miłośniczka Polskiego Języka Migowego, czeskiej kultury i zespołu Bon Jovi. Interesuje się sztuką, dziedzictwem kulturowym i organizacją wydarzeń kulturalnych. Relaksuje się, pisząc teksty, czytając poezję i pijąc kawę.

X