fbpx

Dopełniacz. Wszystko, co należy o nim wiedzieć

„Dopełniacz: Kogo? Czego?” – pamiętacie, jak właśnie w ten sposób uczyliście się odmiany przez przypadki? I najczęściej to właśnie tu nasza pamięć o dopełniaczu się kończy. A szkoda, bo niestety bardzo dużo osób ma problem z tym przypadkiem.

Dopełniacz definicja przykłady co warto wiedzieć Polszczyzna.pl

Podstawowe informacje o dopełniaczu

Przede wszystkim należy zaznaczyć istotę dopełniacza w języku polskim. Otóż drugi przypadek deklinacji jest tym, którego używamy najczęściej, oczywiście zaraz po mianowniku. Dopełniacz odpowiada na pytania: Kogo? Czego? I często w głowach mamy dodatkową kwestię – nie ma, która pomaga uczniom w zapamiętaniu odmiany przez przypadki. Dopełniacz może zastępować biernik. Dzieje się tak wówczas, gdy czasownik występuje w formie przeczącej, np. Nie zrobił prania, Nie pocałował Danusi, Nie wypił piwa.

Problemy z końcówkami liczby pojedynczej rodzaju męskiego

To z nimi mamy największe problemy. Nie wiemy, czy dany wyraz zakończyć na -a, czy może -u. Dlatego spieszymy z wyjaśnieniami.

  • Rzeczowniki rodzaju męskiego, które kończą się na literę -a w mianowniku, na przykład:

kierowca, kolega, tata, w dopełniaczu mają końcówkę -y lub -i (kierowcy, kolegi, taty).

  • Dopełniacz z końcówką -a znajdziemy wśród nazw:

  • osób lub zawodów: pisarz pisarza, grabarz grabarza, tancerztancerza,
  • miar i wag: kilogram kilograma, kilometr kilometra, tysiąc tysiąca,
  • naczyń i sztućców: talerztalerza, kubek kubka, widelec widelca,
  • miesięcy: marzec marca, maj maja, czerwiecczerwca, nazw marek, owoców itp.: arbuz arbuza, maluch malucha, granat granata.

  • W rodzaju męskim liczby pojedynczej dopełniacz z końcówką -u stosujemy w:

  • skrótowcach: PISF – PISF-u, MCK – MCK-u, SMS – SMS-u,
  • rzeczownikach zbiorowych, abstrakcyjnych: humor humoru, wywiadwywiadu, wypadekwypadku,
  • rzeczownikach materialnych piasekpiasku, diamentdiamentu, długopisdługopisu.

  • Dopełniacz rzeczownika liczby pojedynczej rodzaju nijakiego ma końcówkę -a, na przykład: okno okna, krzesło krzesła, ciastko ciastka.

  • W rodzaju żeńskim liczby pojedynczej stosujemy końcówkę -i lub -y, na przykład: panna panny, smycz smyczy, szminka szminki.

Dopełniacz w homonimach

To częsta zagwozdka dla osób, które nie pochodzą z Polski. Powód? Nie dość, że trzeba uporać się ze znaczeniem danego słowa w odpowiednim kontekście (zrozumieć homonimy), to jeszcze użyć odpowiedniej końcówki. I tak, mamy 40 dni postu, ale na Facebooka nie dodaliśmy posta, nie mamy zamka przy kurtce, ale nie mieszkamy w zamku, bo go nie mamy. Podobnie wygląda sytuacja z przypadkami! W odniesieniu do deklinacji mówimy o braku jakiegoś przypadka, ale gdy w życiu nie przeżyliśmy jakiejś sytuacji, powiemy, że nie mieliśmy takiego przypadku.

A jakie są Wasze ulubione błędne odmiany dopełniacza?

💡  Zainteresuje Cię również:  

Napisane przez

Miłośniczka Polskiego Języka Migowego, czeskiej kultury i zespołu Bon Jovi. Interesuje się sztuką, dziedzictwem kulturowym i organizacją wydarzeń kulturalnych. Relaksuje się, pisząc teksty, czytając poezję i pijąc kawę.

X