Wyjaśniamy zawiłości języka polskiego.

10 słówek, które zwiększą Twoją elokwencję

Rozpoczynamy cykl o nazwie 10 słówek, które zwiększą Twoją elokwencję. W każdym odcinku będziemy brać pod lupę mądrze brzmiące wyrazy, wyjaśnimy ich znaczenie i podamy przykład ich użycia. Po przeczytaniu tego tekstu nie spłoniesz rumieńcem w towarzystwie!

  • DEFETYZM – nie ma to nic wspólnego z defekacją. Jeśli słyszeliście kiedyś, że ktoś sieje defetyzm, to wiedzcie, że mówiący miał na myśli brak wiary w zwycięstwo lub powodzenie jakiejś sprawy, wyrażający się w ciągłym przewidywaniu porażki. To po prostu zaraźliwa niewiara w siebie.
  • IMPONDERABILIA – brzmi impon… ująco. I bardzo mądrze. Według słownika „imponderabilia” to rzeczy nieuchwytne i niedające się dokładnie zmierzyć lub obliczyć, mogące jednak wywierać wpływ na jakieś sprawy. A oto przykład użycia: Trwa wojna, ale o imponderabilia: wolność słowa czy miejsce religii w państwie. Uczucia miłosne też możemy nazwać imponderabiliami. Jakie to romantyczne!
  • HOLISTYCZNY – czyli całościowy. Na przykład jakąś sprawę można rozpatrzyć holistycznie. Jest to przymiotnik pochodzący od rzeczownika „holizm”, którego znaczenia przytaczamy poniżej:

‘teoria zakładająca, że świat stanowi całość, niedającą się sprowadzić do sumy części’,

‘pogląd głoszący, że zjawiska tworzą układy całościowe’.

Definicje za: Słownik języka polskiego PWN

  • IMPERTYNENT – „Ależ to impertynent!– rzekła dama w brylantach do swej towarzyszki w strusim piórze. To cytat z „Lalki” Prusa. Z kontekstu można się domyślić, że „impertynent” nie jest komplementem. Wręcz przeciwnie – impertynent to osoba zachowująca się wobec kogoś arogancko, obraźliwie.
A co powiesz na sklep z produktami zainspirowanymi polszczyzną i literaturą? Zajrzyj na nadwyraz.com i sprawdź, czy znajdziesz coś dla siebie!

Torba bawełniana KOŁDRIAN

  • FERTYCZNY – krótki przymiotnik, a niejednego może wprowadzić w zakłopotanie. „Fertyczny” oznacza kogoś, kto jest ruchliwy, zwinny i zręczny. To wulkan energii. Sprawnie wykonuje kilka rzeczy naraz. Przykład użycia: Fertyczna kucharka potrafiła jednocześnie gotować rosół, smażyć kotlety i zmywać naczynia, a wszystko to ze śpiewem na ustach.
  • DYCHOTOMIA – słownik języka polskiego podaje, że „dychotomia” to podział jakiejś całości na dwie różniące się zasadniczo części; też: ta różnica. Warto zauważyć, że te dwie części wzajemnie się wykluczają, a zarazem uzupełniają. Jeżeli ktoś w naszym towarzystwie wspomni o dychotomicznym podziale, to już wiemy, że chodzi mu o podział czegoś na dwie różne części.
  • ERUDYCJA – mamy na to swojskie określenie. To po prostu oczytanie, wszechstronna wiedza. Jeśli ktoś taki jest, nazywamy go erudytą. Eruditio to z łaciny „naukowe wykształcenie”.
  • AMBIWALENTNY – chyba ma to coś wspólnego z dychotomią. Słowo „ambi… walentny” brzmi ambitnie. A po prostu oznacza coś, co zawiera elementy przeciwstawne. Możemy mieć ambiwalentne uczucia, czyli mieszane, niejednoznaczne, sprzeczne.
  • ABNEGAT – nie, to nie osoba, która wciąż wszystko neguje. Nie jest to też odmiana denata. Na pewno każdy z Was zna jakiegoś abnegata, czyli człowieka, który nie dba zbytnio o swój wygląd, flejtucha. Obca jest mu zasada „jak cię widzą, tak cię piszą”. Przykład użycia: Karol to prawdziwy abnegat – mógłby cały rok chodzić w jednej bluzie. Czasem można spotkać się z użyciem słowa „abnegat” w kontekście nieprzywiązywania wagi do wygód czy wartości.
  • DYSKURS – to łatwo zapamiętać, gdyż „dyskurs” to dyskusja, rozmowa, ale na tematy naukowe. Wywód przeprowadzony na zasadzie ściśle logicznego wnioskowania. Co ciekawe, słówko to pochodzi z łaciny – od discurrere, czyli „biec w różne strony; spieszyć; dyskutować”.

PS Dorzucamy słownik w skróconej formie. Grafikę można zapisać na dysku lub udostępnić w mediach społecznościowych. 😉

10 słówek, które zwiększą twoją elokwencję
Napisane przez
  • marta

    Fajne to! Część znałam, ale część to dla mnie nowość. Czekam na więcej i szczerze kibicuję!

  • Subo

    IMPONDERABILIA, to dla mnie nowość, zapamiętam 😉

    • Anafora

      Słowa “imponderabilia” właśnie użył Wohciech Młynarski (szkoda, że nie ma go już z nami) w jednym z moich ulubionych wierszy “Niewielkie słowo-przyzaoitość”.

      Rozglądam się po mej Ojczyźnie
      i myslę, szczerze zasmucony,
      że przydałby się dziś polszczyźnie
      Słownik wyrazów zagubionych.

      Słownik słów niegdyś znanych blisko,
      które umknęły nam z języka,
      bo nazywają te zjawiska,
      których się raczej nie spotyka.

      Więc gdyby ktoś zapytał mnie,
      słów takich wskazałbym obfitość,
      a głównie na literę “pe”
      niewielkie słowo “przyzwoitość”.

      Znaczyło słowo to niemało,
      kanaliom krzyżowało szyki,
      aż wzięło i wyparowało
      z kultury, nauk, polityki.

      Dlatego warto by pamięcią
      w dość nieodległą przeszłość pobiec,
      gdzie na historii znikł zakręcie
      tak zwany przyzwoity człowiek.

      Przypomnieć chcę na parę chwil ja,
      jak to ten człowiek w desperacji
      swą wiarę w imponderabilia
      skrył na wewnętrznej emigracji.

      Chcę wspomnieć, co ten człowiek kochał,
      budząc w cwaniaczkach śmiech i litość,
      a wtedy się przypomni trochę
      niewielkie słowo – “przyzwoitość”.

  • Mateusz

    Bardzo fajny cykl

  • Niedoskonała

    Ciekawie, ciekawie 🙂 Większość tych słów to dla mnie nowość, choć parę kojarzę. Uwielbiam słówko “impertynent”, a raczej jego przymiotnik “impertynencki”.
    Mam nadzieję, że to nie jednorazowy, post tego typu, chętnie przeczytam więcej! 🙂
    Pozdrawiam!

    • W planach jest więcej, więc koniecznie zaglądaj na naszą stronę. 🙂

  • Małgorzata Żyt

    Znałam wszystko prócz słowa “fertyczny” 😊 Świetny pomysł na serię, chociaż słownictwo niezbyt trudne, liczę na ambitny ciąg dalszy

  • oby więcej takich postów 😀

  • Małgorzata Joanna Łaszkiewicz-

    Nie uwierzcie, ale czesto w dokumentacji medycznej spotykam się z wyrazem pretensjonalny, ale jako określający kogoś kto ma wciąż pretensje do personelu. W takim kontekście używają to i lekarze i pielęgniarki, a ja nie wiem czy się śmiać czy płakać😊