fbpx

Wołacz – jak umiejętnie wołać

Termin „wołacz” to tłumaczenie łacińskiego słowa vocativus. Używamy go w celu przywołania kogoś, zwrócenia się w sposób bezpośredni lub zaapelowania. Choć wołacz jako część mowy nie wiąże się bezpośrednio z resztą zdania, a postawienie pytania, na które mógłby odpowiedzieć, jest niemożliwe, stanowi bardzo interesujący przypadek i warto go poznać!

Wołacz – jak umiejętnie wołać - Polszczyzna.pl

Formy wołacza

W polszczyźnie możemy się spotkać z różnymi formami wołacza. Pamiętajcie jednak, że dotyczy to wyłącznie rzeczowników rodzaju żeńskiego i męskiego występujących w liczbie pojedynczej. W pozostałych sytuacjach (liczba mnoga, rodzaj nijaki, liczebniki, zaimki i przymiotniki) forma wołacza pozostaje tożsama z mianownikiem.

Wołacz przybiera niekiedy formy nieregularne. Przykładem może być forma „synu!” w miejsce oczekiwanego przez świadomych zasad deklinacji „synie!”. Ten konkretny wyjątek wynika z prasłowiańskiej zasady odmiany zwanej u-tematową.

Czy wołacz możemy zastąpić mianownikiem?

Zwykle odradza się tego typu praktykę, a stosowanie jej jest niemal jednogłośnie uznawane za błąd językowy. Jednakże w języku mówionym dopuszcza się zastępowanie wołacza mianownikiem w odniesieniu do imion. Coraz częściej mówimy bowiem „Hania!”, nie zaś „Haniu!”. Mimo wszystko w języku pisanym zalecamy pozostać przy wołaczu. Unikniemy przez to ewentualnego błędu. Jeśli chodzi o sytuacje, w których niedopuszczalne jest zastąpienie wołacza mianownikiem, warto wyróżnić te, gdy:

  • przed imieniem adresata wypowiedzi znajdują się zaimki dzierżawcze lub wskazujące, przymiotniki, np. „Powiedz mi, dobry człowieku!”;
  • zwracając się bezpośrednio do adresata, wskazujemy jego konkretną funkcję, np. „W porządku, generale!”;
  • zwrot do adresata występuje po zaimku osobowym „ty”, np. „Ty głupku!”.

Zapisz się do naszego darmowego biuletynu i bądź na bieżąco z nowymi publikacjami na Polszczyzna.pl! 📯

Rola wołacza wśród przypadków

Zdarza się, że wołacz bywa uznawany przez językoznawców za odmienny od pozostałych przypadków, przez co jest wykluczany z systemu deklinacji. Argumentuje się to tym, że między znaczeniem w nim zawartym a pozostałymi wyrazami zdania nie ma związku. Co ciekawe, wołacz, jako dziedzictwo m.in. języka prasłowiańskiego, pozostał w użyciu tylko w niektórych językach słowiańskich. W języku rosyjskim np. wołacz nie funkcjonuje. Tym bardziej warto kultywować stosowanie tego wyjątkowego przypadka!

💡  Zainteresuje Cię również:  

Napisane przez

Autorka projektu społecznego „Ukraina – domy bez kobiet”, dziennikarka, autorka wywiadów i artykułów. Pisze wiersze, choć na razie do szuflady. Jest miłośniczką reportaży. Interesuje się Bliskim Wschodem i tematami społecznymi z naciskiem na ruchy feministyczne oraz pokłosie migracji zarobkowych i nie tylko.

X