fbpx

Tajniki dopełnienia, czyli co to jest dopełnienie i jaką funkcję pełni w zdaniu

Co to jest dopełnienie? Jaką funkcję pełni w zdaniu? Na jakie pytania odpowiada? Jakie są rodzaje dopełnienia? Jeśli chcecie dowiedzieć się więcej na temat tej części zdania, przeczytajcie nasz artykuł.

dopełnienie co to jest czym jest definicja znaczenie pytanie wyjaśnienie jakie pełni funkcje część zdania przykłady Polszczyzna.pl

W języku polskim wyróżniamy pięć części zdania (Części zdania – orzeczenie, podmiot, przydawka i pozostałe). Jedną z nich jest dopełnienie, bez którego nasze wypowiedzi byłyby zdecydowanie uboższe.

Co to jest dopełnienie i jaką pełni funkcję w zdaniu?

Dopełnienie należy do grupy orzeczenia (Podmiot i orzeczenie w pigułce), czyli jest określeniem orzeczenia. Najczęściej jest wyrażane za pomocą rzeczownika w przypadku zależnym. Co to oznacza? Po prostu odpowiada na pytania wszystkich przypadków oprócz mianownika i wołacza. Spójrzcie na przykłady:

  • Ten kapelusz należy do prababci.
    należy do kogo? czego? (dopełniacz)
  • Czytam dzieciom.
    czytam komu? czemu? (celownik)
  • Mój sąsiad robi remont.
    robi kogo? co? (biernik)
  • Idę z psem.
    idę z kim? z czym? (narzędnik)
  • Opowiadałam o koncercie.
    opowiadałam o kim? o czym? (miejscownik)

Sklep Nadwyraz.com

Dopełnienie jest zależne od orzeczenia. Taką relację nazywamy związkiem rządu, co oznacza, że orzeczenie, jako wyraz ważniejszy, rządzi przypadkiem dopełnienia:

  • Ukradłem (kogo? co?) cukierki.Przykład pokazuje, że orzeczenie (ukradłem) wymusza na dopełnieniu (cukierki) wystąpienie w bierniku.

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ: Podmiot i orzeczenie w pigułce

Jakie części mowy mogą pełnić funkcję dopełnienia?

Jako dopełnienie w zdaniu może się pojawić:

  • rzeczownik: Ona śpiewa (kim? czym?) altem.
  • zaimek rzeczowny: Zwierzyłem się (komu? czemu?) jej.
  • wyrażenie przyimkowe: Siedzę (z kim? czym?) z koleżanką.
  • liczebnik (w znaczeniu rzeczownika): Podaj (kogo? co?) trzeciego!
  • przymiotnik (w znaczeniu rzeczownika): Wyróżniliśmy (kogo? co?) najlepszych.
  • bezokolicznik (w znaczeniu rzeczownika): Ona nie lubi (kogo? czego?) tańczyć.

Dopełnienie – jakie są jego rodzaje?

Rozróżniamy dwa rodzaje dopełnienia: bliższe i dalsze.

1Dopełnienie bliższe występuje najczęściej w bierniku (Biernik. Wszystko, co należy o nim wiedzieć):

  • Malarz tworzy arcydzieło.
    tworzy kogo? co?
  • Ugotuję obiad.
    ugotuję kogo? co?

Dopełnienie bliższe pojawia się przy czasownikach przechodnich, czyli takich, które mogą stworzyć stronę bierną. Po zamianie strony czasownika z czynnej na bierną dopełnienie staje się podmiotem:

  • Arcydzieło jest tworzone przez malarza.
  • Obiad zostanie ugotowany.

2Dopełnienie dalsze występuje w dowolnym przypadku i nie staje się podmiotem w zdaniu po zmianie strony czasownika z czynnej na bierną:

  • Rozmawiam z kumplami.
    rozmawiam z kim? czym?
  • Lepiej zagraj na fortepianie.
    zagraj na kim? czym?

Spróbujcie sami. Czy w powyższych dwóch zdaniach uda Wam się zamienić stronę czynną na bierną i dopełnienie na podmiot? Nie da się!

Ze stroną bierną bywa bardzo trudno! Przeczytajcie artykuł: Jaś obszedł jezioro. Jezioro zostało przez Jasia… Czasowniki nieprzechodnie.

Sklep Nadwyraz.com

Dopełnienie – czy można stworzyć zdanie bez niego?

Dopełnienie nie jest niezbędną częścią zdania. Istnieją wypowiedzenia, które są jej pozbawione:

  • Śpiewam i tańczę.
  • Jutro wracamy.
  • Oddawaj!

Ale o ile uboższe są takie zdania! Przecież to bardzo ciekawe, co ktoś śpiewa i jaki taniec tańczy, skąd wraca albo co też ma komuś oddać. Dopełnienie – zgodnie ze swoją nazwą – dopełnia informację, podaje szczegóły i doprecyzowuje nasz przekaz. Bez dopełnienia ani rusz!

Znacie już dopełnienie, poznajcie przydawkę: Przydawka – wszystko, co chcielibyście o niej wiedzieć!.

  Zainteresuje Cię również:  

Napisane przez

Absolwentka filologii polskiej, specjalistka ds. contentu i storytellingu. Czyta zawsze i wszędzie, pisze blog i co nieco do szuflady. W czasie wolnym wędruje po górach i uczy się języka czeskiego.

X